راهنمای فنی ابزارهای تست سرعت سایت: PageSpeed، GTmetrix و WebPageTest
برای یک مدیر بازاریابی فنی مانند «سارا»، دنیای ابزارهای تست سرعت سایت میتواند گیجکننده باشد. چرا Google PageSpeed Insights امتیاز ۹۰ را نشان میدهد، اما GTmetrix امتیاز C را میدهد؟ و چرا گزارش Core Web Vitals در سرچ کنسول، صفحهای را «ضعیف» نشان میدهد که در تستهای شما «سریع» به نظر میرسد؟
آنچه در این مقاله میخوانید
- راهنمای فنی ابزارهای تست سرعت سایت: PageSpeed، GTmetrix و WebPageTest
- مفهوم حیاتی: تفاوت دادههای آزمایشگاهی (Lab) و دادههای میدانی (Field)
- ۱. Google PageSpeed Insights (PSI): ابزار رسمی Core Web Vitals
- بخش کلیدی: «تجربه کاربران واقعی شما» (Field Data)
- بخش تشخیصی: «Diagnose performance issues» (Lab Data)
- مزایا و معایب PageSpeed Insights
- ۲. GTmetrix: بهترین ابزار برای آنالیز آبشاری (Waterfall)
- نحوه خواندن آنالیز آبشاری (Waterfall) در GTmetrix
- مزایا و معایب GTmetrix
- ۳. WebPageTest: ابزار مهندسین (پیشرفتهترین)
- مزایا و معایب WebPageTest
- ورکفلو پیشنهادی «آدرینالیز» برای تست سرعت
- نتیجهگیری: ابزارها فقط دادهها را نشان میدهند، شما باید استراتژیست باشید
پاسخ در این است: همه ابزارهای تست سرعت سایت یکسان ساخته نشدهاند. هر کدام هدف متفاوتی را دنبال میکنند، دادههای متفاوتی را میخوانند و برای پاسخ به سوالات متفاوتی طراحی شدهاند. تسلط بر این ابزارها برای هر استراتژی بهینهسازی Core Web Vitals موفق، ضروری است. این راهنما به «سارا» میآموزد که تفاوت GTmetrix و PageSpeed در چیست و چگونه از هر ابزار برای به دست آوردن بینش فنی عمیق استفاده کند.
مفهوم حیاتی: تفاوت دادههای آزمایشگاهی (Lab) و دادههای میدانی (Field)
این مهمترین مفهومی است که قبل از هر مقایسه ابزارهای تست سرعت سایت باید درک کنید. امتیازات متناقض تقریباً همیشه از تفاوت این دو نوع داده ناشی میشود.
تحلیل فنی: Lab Data در مقابل Field Data
- دادههای آزمایشگاهی (Lab Data): این یک «تست شبیهسازی شده» است. ابزارهایی مانند GTmetrix، WebPageTest و بخش «Performace» در PageSpeed Insights، یک مرورگر را در یک دیتاسنتر با یک سرعت اینترنت مشخص (مثلاً “Fast 4G”) راهاندازی میکنند و صفحه شما را *یک بار* بارگذاری میکنند. این دادهها برای «دیباگ کردن» و «شناسایی گلوگاهها» عالی هستند.
- دادههای میدانی (Field Data): این دادهها از «تجربه کاربران واقعی» شما جمعآوری میشوند. این دادهها از طریق Chrome User Experience Report (CrUX) جمعآوری شده و نشان میدهند که کاربران واقعی شما با دستگاهها، سرعتهای اینترنت و موقعیتهای جغرافیایی مختلف، چه عملکردی را تجربه کردهاند.
قانون طلایی: گوگل برای رتبهبندی، به «دادههای میدانی» (Field Data) اهمیت میدهد. شما از «دادههای آزمایشگاهی» (Lab Data) برای دیباگ کردن و بهبود «دادههای میدانی» خود استفاده میکنید.
۱. Google PageSpeed Insights (PSI): ابزار رسمی Core Web Vitals
تست سرعت سایت با PageSpeed Insights (PSI) نقطه شروع رسمی گوگل برای سنجش عملکرد است. این ابزار منحصربهفرد است زیرا *هر دو* نوع داده آزمایشگاهی و میدانی را ارائه میدهد.
بخش کلیدی: «تجربه کاربران واقعی شما» (Field Data)
این بخش، مهمترین قسمت گزارش PSI است. این دادهها مستقیماً از دیتابیس CrUX میآیند و نشان میدهند که ۷۵ درصد از کاربران واقعی شما در ۲۸ روز گذشته چه امتیازی را برای متریکهای متریک LCP، CLS و INP ثبت کردهاند. این همان دادهای است که گزارش Core Web Vitals سرچ کنسول شما نمایش میدهد.
اگر این بخش «موفق» (Pass) شود، شما از نظر گوگل برای CWV در وضعیت خوبی هستید، حتی اگر امتیاز آزمایشگاهی شما پایین باشد. اگر این بخش «ناموفق» (Fail) باشد، شما یک مشکل واقعی دارید که باید آن را حل کنید.
بخش تشخیصی: «Diagnose performance issues» (Lab Data)
این بخش، همان تست Lighthouse است که در مرورگر کروم خودتان نیز میتوانید اجرا کنید. این یک تست آزمایشگاهی شبیهسازی شده است. امتیاز عملکرد (Performance Score) از ۰ تا ۱۰۰ که در بالای صفحه میبینید، *فقط* بر اساس این تست آزمایشگاهی است و مستقیماً بر رتبهبندی شما تأثیر نمیگذارد.
قدرت واقعی این بخش در تبهای «Opportunities» و «Diagnostics» نهفته است. اینجاست که PSI به شما میگوید *چرا* سایت شما کند است. این بخش به شما در شناسایی اشتباهات رایج سرعت سایت مانند تصاویر بهینهنشده، کدهای بلاککننده رندر یا TTFB بالا کمک میکند.
مزایا و معایب PageSpeed Insights
- مزایا: تنها ابزار رایگانی که دادههای میدانی (CrUX) را نشان میدهد. مستقیماً به شما میگوید که آیا از نظر گوگل برای CWV موفق هستید یا خیر.
- معایب: تست آزمایشگاهی از مکانهای محدودی انجام میشود (معمولاً از آمریکا یا اروپا)، بنابراین ممکن است نتایج دقیقی برای مخاطبان محلی شما ندهد. مهمتر از همه، یک آنالیز آبشاری (Waterfall) دقیق برای دیباگ کردن عمیق ارائه نمیدهد.
۲. GTmetrix: بهترین ابزار برای آنالیز آبشاری (Waterfall)
تست سرعت سایت با GTmetrix ابزار مورد علاقه بسیاری از توسعهدهندگان و متخصصان سئو فنی است، عمدتاً به دلیل ارائه یک رابط کاربری عالی و آنالیز آبشاری (Waterfall) بسیار خوانا. GTmetrix (نسخه جدید) نیز از Lighthouse به عنوان هسته تحلیلی خود استفاده میکند، اما دادههای آن ۱۰۰٪ آزمایشگاهی (Lab) است.
نحوه خواندن آنالیز آبشاری (Waterfall) در GTmetrix
این قویترین ویژگی GTmetrix است. آنالیز آبشاری (Waterfall) به شما نمایش تصویری خطبهخط میدهد که مرورگر چگونه تمام فایلهای سایت شما (HTML, CSS, JS, تصاویر، فونتها) را بارگذاری میکند. این بهترین ابزار برای یافتن «گلوگاه» (Bottleneck) است.
تحلیل فنی آنالیز آبشاری (Waterfall):
هنگام خواندن Waterfall، به دنبال این موارد بگردید:
- ردیف اول (درخواست HTML): این اولین و مهمترین ردیف است. بخش بنفشرنگ طولانی در ابتدای آن (Waiting – TTFB) نشاندهنده زمان پاسخ سرور شماست. اگر این بخش طولانی باشد (مثلاً بیش از ۶۰۰ میلیثانیه)، شما قبل از شروع بارگذاری هر چیز دیگری، شکست خوردهاید. این مشکل مستقیماً به بهینهسازی TTFB و هاست شما مربوط میشود.
- فایلهای طولانی (Long Bars): به دنبال میلههای (Bars) بسیار طولانی بگردید. آیا این یک تصویر حجیم است؟ (بخش آبی – Content Download). آیا این یک اسکریپت JS شخص ثالث است که دانلود آن زمان زیادی میبرد؟
- زنجیرههای درخواست (Request Chains): آیا میبینید که فایل A بارگذاری میشود، سپس فایل B، سپس C؟ این یک زنجیره مسدودکننده رندر است.
- خطوط عمودی (CWV Timings): GTmetrix خطوطی را برای FCP، LCP و TBT روی نمودار نشان میدهد. شما میتوانید دقیقاً ببینید که کدام فایل باعث تأخیر در متریک LCP شما شده است.
مزایا و معایب GTmetrix
- مزایا: بهترین آنالیز آبشاری (Waterfall) از نظر بصری. امکان تست از مکانهای جغرافیایی مختلف (در پلنهای پولی). امکان ضبط ویدئو از بارگذاری صفحه.
- معایب: دادهها کاملاً آزمایشگاهی هستند. تفاوت GTmetrix و PageSpeed در این است که GTmetrix به شما میگوید «چه چیزی از نظر فنی قابل بهینهسازی است»، در حالی که PageSpeed به شما میگوید «کاربران واقعی شما چه چیزی را تجربه میکنند».
۳. WebPageTest: ابزار مهندسین (پیشرفتهترین)
WebPageTest چیست؟ این ابزار، استاندارد طلایی برای تست عملکرد در سطح مهندسی است. این ابزار به شما عمیقترین و دقیقترین سطح از جزئیات را میدهد.
برخلاف GTmetrix که یک تست اجرا میکند، WebPageTest به طور پیشفرض صفحه را *سه بار* اجرا میکند و نتایج میانه را به شما میدهد. ویژگی قاتل آن، تست «First View vs. Repeat View» است. این به شما نشان میدهد که سایت شما برای بازدیدکننده جدید (با کش خالی) چقدر کند است و برای بازدیدکننده بازگشتی (با کش مرورگر) چقدر سریع است.
مزایا و معایب WebPageTest
- مزایا: دقیقترین شبیهسازی (امکان تنظیم هر نوع اتصال و دستگاه)، تست First View در مقابل Repeat View، امکان اجرای اسکریپتهای سفارشی، صدها مکان تست در سراسر جهان.
- معایب: رابط کاربری آن میتواند بسیار پیچیده و دلهرهآور باشد. اجرای تستها معمولاً بیشتر طول میکشد. آنالیز آبشاری (Waterfall) آن بسیار دقیق اما خواندن آن دشوارتر از GTmetrix است.
ورکفلو پیشنهادی «آدرینالیز» برای تست سرعت
«سارا» نباید یکی از این ابزارهای تست سرعت سایت را انتخاب کند. او باید از آنها به صورت ترکیبی و در یک ورکفلو منطقی استفاده کند.
گام اول: شناسایی مشکل (The “What”)
ابزار: Google Search Console (گزارش Core Web Vitals) یا PageSpeed Insights (بخش Field Data)
اینجا نقطه شروع شماست. به دادههای میدانی نگاه کنید. کدام گروه از URLهای شما «ضعیف» (Poor) یا «نیاز به بهبود» (Needs Improvement) هستند؟ و *کدام* متریک مشکل اصلی است؟ LCP؟ CLS؟ یا INP؟
گام دوم: دیباگ کردن فنی (The “Why”)
ابزار: GTmetrix یا WebPageTest
اکنون که URL مشکلدار و متریک شکستخورده را میدانید، آن URL را در GTmetrix یا WebPageTest وارد کنید. (نکته: مکان تست را نزدیک به مخاطبان اصلی خود انتخاب کنید).
گام سوم: آنالیز گلوگاه (The “How”)
ابزار: آنالیز آبشاری (Waterfall) در GTmetrix
به نمودار آبشاری نگاه کنید. اگر مشکل LCP است، به خط LCP روی نمودار نگاه کنید. چه چیزی *قبل* از آن در حال بارگذاری است که آن را به تأخیر میاندازد؟ آیا یک TTFB بنفشرنگ طولانی است؟ آیا یک فایل CSS بلاککننده رندر است؟ آیا خود تصویر LCP یک میله دانلود آبیرنگ طولانی دارد؟ آنالیز آبشاری (Waterfall) به شما میگوید که دقیقاً *چگونه* مشکل را حل کنید.
گام چهارم: تکرار و اعتبارسنجی
راهحل (مثلاً بهینهسازی TTFB) را پیادهسازی کنید. دوباره در GTmetrix تست کنید (داده آزمایشگاهی) تا ببینید آیا نمودار آبشاری بهبود یافته است. سپس، ۲۸ روز صبر کنید تا ببینید آیا تغییرات شما در دادههای میدانی (GSC/PSI) منعکس میشود.
ابزارهای فنی مانند PageSpeed Insights به ما میگویند چه چیزی کند است، اما همیشه نمیگویند چرا کاربران چنین تجربهای دارند. پس از بهینهسازی فنی، گام بعدی تحلیل رفتار کاربر است. برای مثال، آیا یک اسلایدر سنگین واقعاً نرخ تبدیل را افزایش میدهد؟ در این مرحله، ابزارهای فنی جای خود را به ابزارهای تحلیل UX مانند تست A/B (A/B Testing) میدهند تا مطمئن شویم بهینهسازی سرعت ما، منجر به بهبود تجربه واقعی کاربر و نرخ تبدیل شده است.
نتیجهگیری: ابزارها فقط دادهها را نشان میدهند، شما باید استراتژیست باشید
برای «سارا»، درک مقایسه ابزارهای تست سرعت سایت به این معنی است که بداند کدام ابزار را برای کدام کار استفاده کند. PageSpeed Insights به شما میگوید «چه چیزی» از نظر گوگل مشکل دارد (داده میدانی). GTmetrix و WebPageTest به شما میگویند «چرا» این مشکل وجود دارد (داده آزمایشگاهی و Waterfall).
ابزارهای تست سرعت سایت به تنهایی سایت شما را سریع نمیکنند. آنها فقط نقشه گنجی هستند که محل اشتباهات رایج سرعت سایت را نشان میدهند. این وظیفه شما به عنوان یک متخصص فنی است که آنالیز آبشاری را بخوانید، گلوگاهها را شناسایی کنید و راهحلهای فنی ریشهای را پیادهسازی نمایید.